Şekere Karşı En Güçlü Adım: Yasak Değil, Farkındalık
Gün içinde tüketilen bir kahve, hızlıca içilen bir meyve suyu, kahvaltılık gevrek ya da “fit” etiketiyle tercih edilen bir atıştırmalık… Şeker tüketimi yalnızca tatlı ve çikolatadan ibaret değil. Günlük beslenme rutininde fark edilmeden tüketilen ilave şeker miktarı, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının da önündeki en önemli başlıklardan biri. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı İrem Aksoy, 19-25 Eylül Dünya Şeker Tüketimine Dikkat Haftası kapsamında, sağlıklı beslenmede katı yasaklardan çok farkındalık kazanmanın ve tüketim alışkanlıklarını doğru değerlendirmenin önemine dikkat çekiyor. Aksoy’a göre şeker tüketimini azaltmanın ilk adımı, şekeri tamamen hayatımızdan çıkarmaya çalışmak değil; şekeri nereden, ne kadar ve ne sıklıkta aldığımızı fark etmek.
Şeker Sadece Tatlı Değil: Gizli Kaynaklara Dikkat!
Günlük yaşamda ilave şeker tüketimi; tatlı, çikolata ve şekerlemelerin yanı sıra şekerli içecekler, kahvaltılık gevrekler, hazır soslar ve paketli atıştırmalıklar aracılığıyla da artabiliyor. Özellikle yoğun yaşam temposunda pratik ürünlerin daha sık tercih edilmesi, kişinin farkında olmadan daha fazla şeker tüketmesine yol açabiliyor. Ürünlerin ambalajlarında yer alan “diyet”, “fit” veya “doğal” gibi ifadeler ise tek başına ürünün ilave şeker içermediği anlamına gelmiyor. Bu nedenle tüketicilerin ambalaj üzerindeki tanımlardan ziyade besin etiketini ve içindekiler listesini incelemesi önemli.
“Sağlıklı” İbaresi Yetmez: Etiket Okumak Şekeri Fark Etmenin Anahtarı
Şeker tüketiminde farkındalık oluşturmak, şeker içeren tüm besinleri beslenme düzeninden çıkarmak anlamına gelmiyor. Önemli olan, tüketim sıklığını ve miktarını fark ederek daha dengeli seçimler yapabilmek. Uzm. Dyt. İrem Aksoy, sürdürülebilir beslenme alışkanlıkları için küçük değişikliklerin önemli olduğunu belirtiyor ve günlük hayatta şekeri azaltmak için 5 küçük adımöneriyor:
- Şekerli içecekler yerine suyu tercih edin. Gün içinde farkında olmadan alınan ilave şekeri azaltmanın en kolay yollarından biri şekerli içecekleri sınırlamak.
- Çay ve kahveyi şekersiz tüketmeyi deneyin. Gün içinde birden fazla kez tüketilen içeceklere eklenen şeker, toplam günlük alımı artırabilir.
- Meyve suyu yerine meyvenin kendisini tercih edin. Meyveyi bütün olarak tüketmek, beslenme düzenine lif de kazandırır.
- Fit, diyet ve doğal ifadelerine tek başına güvenmeyin. Ürünün gerçekten ne içerdiğini anlamak için besin etiketini ve içindekiler listesini okuyun.
- Şekeri yasaklamak yerine tüketim düzeninizi gözlemleyin. Hangi besinleri, ne sıklıkta ve hangi miktarda tükettiğinizi fark etmek, sürdürülebilir değişikliklerin ilk adımı olabilir.
Bilim Ne Diyor? Fazla Şeker Tüketimi Sağlığı Nasıl Etkiliyor?
Bilimsel çalışmalar, yüksek miktarda şeker tüketiminin çeşitli sağlık sorunlarıyla ilişkili olabileceğine dikkat çekiyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ise serbest şeker tüketiminin, günlük enerji alımının yüzde 5-10’undan daha az olmasını öneriyor. Bu nedenle şeker tüketimine ilişkin farkındalık yalnız başına “daha az tatlı yemek” olarak değerlendirilmemeli. Gün içinde tüketilen içeceklerden paketli ürünlere kadar ilave şeker içeren farklı kaynakların tamamının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
