Kundera gitmiş. Tesadüf bu ya geçenlerde Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği’nin tam olarak ne manaya geldiğini düşündüm.
Aynı adla sinemaya uyarlanan romandaki karakterlerden Tomas, entelektüel, analitik ve benmerkezci bir karakterdi. Tereza ise çocuk arketipi: masum, savunmasız ve aynı şekilde egosantrik.
Doktor olan Tomas, duygudan uzak ve öyle zihinde ki birlikte olduğu kadınların bedenlerini bile ruhsal ameliyat yapar gibi analiz ediyor. Tereza ise bir o kadar duygusal… Rüyalarda gerçekleri, gerçeklerde rüyaları görüyor.
Bütün hikaye üç çatışma üzerinden gidiyor: karakterlerin içsel çatışmaları, karakterlerin birbirleri ile çatışmaları ve hikayenin fonunda güçlü bir şekilde hissedilen savaşın getirdiği dış çatışmalar.
Roman boyunca Kundera, iç dünya ile dış dünyanın nasıl aynı potada eridiğini ve bu çatışmaları et tırnak gibi birbirinden ayırmayarak ana karakterler üzerinden incelikle aktarmış.
Bu çatışmalardan karakterler zaman zaman çok zorlansalar da BİR’likte ve SADE’leşerek çıkıyorlar. Ve nihayetinde kendilerine yeni bir düzen yaratıyorlar. Esas yakınlığı bu çılgın kalabalıktan uzakta buluyorlar. Bu yakınlığın haznesinde sahiplenme, hırs, kibir, gurur, kıskançlık gibi alt benlik duyguları git gide eriyor. Son buz parçasına da köpekleri Karenin bir pati atıyor.
Filmin en etkileyici sahnelerinden biri Karenin’in ölmek üzere olduğu sahnedir. Bu sahnede acının verdiği berraklıkla Tereza, Tomas’a köpekleri Karenin aracılığıyla saf sevginin tanımını yapıyor:
-Zorunluluk olmadan
-Değiştirmeye çalışmadan
-Karşılık beklemeden
-Sağlıklı bir şekilde
Ve sanki bulduğu formüle kendisi de şaşırır ve ağlayarak ekler: “Belki de onu senden daha çok seviyorum…”
Filmin son kısmını hatırlarsınız. Tereza ve Tomas’ın birbirine en yakın hissettiği/olduğu dans sahnesini… İkisi de o kadar hafiftir ki tüy gibi uçuşurlar birbirlerine. Gecenin sonunda Tereza ayak uçlarıyla Tomas’ın ayaklarının üzerine basarak uçar gibi yürür. Bu sahne hafifliğin bedenlenmiş halini temsil eder. Ardından da eve dönüş yolunda yüksüz bir halde sonsuzluğa uçarlar. Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği’nin formülü sevgidir.
Hafiflik sevgidir; sevgi hafifliktir.
Damla Pektaş
Çocuk Gelişim Uzmanı
Ana Görsel: Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği filminden
